Nét độc đáo trong đám cưới của người Dao đỏ

Người Dao ở Cao Bằng có hai nhánh Dao đỏ và Dao tiền. Người Dao đỏ sống ở ven chân núi, nghề chủ yếu là làm nương, chăn nuôi gia súc, gia cầm. Người Dao đỏ ở Cao Bằng là một trong những tộc người còn ít nhiều giữ được những nét sinh hoạt văn hoá truyền thống, đặc biệt là những nét độc đáo trong đám cưới.

Lễ rước dâu của người Dao đỏ ở huyện Nguyên Bình.

Phụ nữ Dao đỏ khi đi lấy chồng thường sắm trang sức rất nhiều, nhất là vòng bạc, trong đó, vòng cổ có từ 5 - 7 chiếc, vòng tay 2 - 3 chiếc đều bằng bạc trắng. Một bộ trang sức nặng đến 7 kg, ngoài ra, còn có dây xà tích treo bên hông có chùm hoa bạc.

Khi đi hỏi vợ, cha mẹ nhà trai trực tiếp đi sang nhà gái để hỏi. Nếu mọi điều tốt đẹp, nhà trai lấy mệnh cô gái đọ tuổi thấy hợp thì tiến hành lễ ăn hỏi.

Tại Lễ ăn hỏi, nhà trai mang gà, rượu, thịt sang nhà gái, đưa đồng bạc trắng, số tiền này tuỳ vào từng địa phương sẽ đưa ra số tiền thách cưới là 10, 20 hoặc 30 đồng bạc hoa xoè. Số bạc này nhà gái dùng để chuẩn bị quần áo tư trang cho cô dâu về nhà chồng. Từ khi ăn hỏi đến khi cưới khoảng 1 năm để cô gái phải thêu thùa quần áo cưới.

Ngày cưới, đoàn nhà gái đưa dâu sang nhà trai gọi chung là đoàn săn cha, từ trẻ đến già ăn mặc chỉnh tề theo trang phục truyền thống của dân tộc. Sau khi ăn uống, đoàn đưa dâu đứng trước bàn thờ tổ tiên, 2 ông quan lang 2 bên thưa với tổ tiên việc cưới xin của gia đình và xin phép được đưa đón dâu sang nhà trai. Cô dâu mặc trang phục ngày cưới, cổ và tay đeo vòng bạc. Trên đầu chùm chiếc khăn đỏ to che kín mặt. Trong khi làm lễ, cô dâu quay mặt ra phía cửa, phù dâu bên cạnh có nhiệm vụ che ô cho cô dâu đi đường và phụ giúp cô dâu trong quá trình hành lễ từ nhà gái sang nhà trai. Trong đoàn săn cha có một người thổi Phằn tỵ (kèn). Trên đường đi qua các bản, người thổi kèn thổi các bài ca chào bản, chào mường, mừng cưới theo điệu vui vẻ.

Đến nhà trai, đoàn săn cha dừng chân cách nhà trai một quãng. Nhà trai đưa bàn ghế ra, thuốc, trà, rượu ra mời đoàn săn cha đang dừng chân (đợi giờ vào nhà). Đội nhạc lễ nhà trai gồm trống, thanh la, kèn, hai chũm chọe gồm một to và một nhỏ. Trước khi ra cửa đón dâu, đội nhạc lễ thổi những bài ca mừng cưới vòng ba lần trong nhà rồi ra ngoài đón đoàn săn cha nhà gái. Người thổi kèn đôi bên thổi bài chào đón khách và đưa cô dâu cùng đoàn săn cha vào nhà.

Lễ rước cô dâu vào nhà: người Dao quan niệm khi cô dâu đi đường có thể các loại ma, ngoại thần bám theo nên trước khi vào nhà thày tào phải làm lễ trừ tà quỷ. Cô dâu được phù dâu che ô và dắt vào trước cửa nhà, cô dâu vẫn quay mặt ra ngoài. Nhà trai lấy một chậu nước trên chậu đặt một con dao, một đôi giầy mới, chuẩn bị ba cành đào hoặc ba cọng gianh tươi (dùng để đuổi tà). Thầy miệng ngậm nước phép, phù nước ra phía cửa đoạn cầm ba nhành đào từ trong nhà qua trên đầu cô dâu. Xong động tác này, cô dâu bước vào nhà dừng trước chậu nước bỏ đôi giầy cũ ra dơ chân qua trên chậu nước, con dao đặt trên chậu nước được bỏ ra. Một bé trai hoặc bé gái của nhà trai rửa chân cho cô dâu và xỏ giầy mới vào chân cho cô dâu. Cô dâu được đưa vào buồng, chậu nước được bê vào đặt dưới gầm giường cô dâu để đó 3 ngày mới đổ đi.

Lễ lại mặt: cô dâu về nhà chồng được 3 ngày sau cưới, cô dâu cùng chú rể và đoàn nhà trai lại sang nhà gái làm lễ lại mặt. Đoàn gồm đôi vợ chồng trẻ, một số thanh niên nam, nữ. Nhà trai mang theo 20 kg thịt lợn đã nấu chín, rượu, gạo mời cơm họ hàng bà con thân cận của nhà gái.

Đám cưới là một trong những sinh hoạt văn hoá truyền thống của người Dao đỏ, trong đó chứa đựng những giá trị về văn hoá, về lịch sử và giá trị về giáo dục. Việc bảo tồn những giá trị văn hoá là việc làm cần thiết góp phần làm phong phú những sinh hoạt văn hoá của các tộc người trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
               

Theo Baocaobang.vn